Indian Geography: భారతదేశం - భౌతిక స్వరూపాలు.. హిమాద్రి పర్వత శ్రేణుల సరాసరి ఎత్తు ఎంత?
భారతదేశం - భౌతిక స్వరూపాలు
భారతదేశంలో ఉన్న భౌతిక సహజ స్వరూపాలను ప్రధానంగా నాలుగు విభాగాలుగా విభజించవచ్చు. అవి...
1. ఉత్తర పర్వతాలు (హిమాలయాలు)
2. గంగా - సింధు మైదానం
3. ద్వీపకల్ప పీఠభూమి
4. తీర మైదానాలు
ఉత్తర పర్వతాలు (హిమాలయాలు)
ప్రపంచంలోని ముడుత పర్వతాల్లో హిమాలయాలు అన్నింటికంటే చివరగా ఏర్పడ్డాయి. కాబట్టి వీటిని 'అతి తరుణ(నవీన) ముడుత పర్వతాలు' అంటారు. ఈ పర్వతాలు అవక్షేప శిలలు ముడుతలు పడటం వల్ల టెర్షియరీ మహాయుగంలో(6 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం) ఏర్పడ్డాయి. ఇవి అవిచ్ఛిన్న సమాంతర శ్రేణులుగా వ్యాపించి ఉన్నాయి.
- హిమాలయాలు జమ్మూ - కాశ్మీర్ నుంచి అరుణాచల్ ప్రదేశ్ వరకు భారతదేశ ఉత్తర సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
- సుమారు 2400 కి.మీ. పొడవున ఒక చాపం లా సింధునది, సాంగ్పో - బ్రహ్మపుత్ర నదుల గార్జిల మధ్య 'వాయవ్య - ఆగ్నేయ' దిశగా వ్యాపించాయి.
- వీటి విస్తీర్ణం సుమారు 5 లక్షల చ.కి.మీ., వెడల్పు కాశ్మీర్లో 500 కి.మీ., అరుణాచల్ప్రదేశ్లో 200 కి.మీ.
ఈ పర్వతాలను ఉత్తర, దక్షిణాలుగా మూడు సమాంతర శ్రేణులుగా విభజించవచ్చు. అవి..
1. ఉన్నత హిమాలయాలు (హిమాద్రి)
2. మధ్య హిమాలయాలు (హిమాచల్)
3. పర్వత పాద హిమాలయాలు(శివాలిక్ కొండలు)
ఉన్నత హిమాలయాలు
వీటికి హిమాద్రి, అత్యున్నత, లోపలి హిమాలయాలనే పేర్లున్నాయి. ఇవి శ్రేణులన్నింటిలో అత్యున్నత, అతి ఉత్కృష్ట, అవిచ్ఛిన్నమైనవి. వీటి సరాసరి ఎత్తు సుమారు 6100మీ. ఇవి గ్రానైట్, షిస్ట్, నీస్ల వంటి స్ఫటికాకార రూపాంతర శిలలతో ఏర్పడ్డాయి. ఇక్కడ ప్రపంచంలో అతి ఎత్తయిన శిఖరాలున్నాయి.
- ఈ పర్వత శ్రేణిలో ఉన్న 'మౌంట్ ఎవరెస్ట్' (8848మీ.) ప్రపంచంలోనే అతి ఎత్తయింది. ఇది నేపాల్ దేశంలో ఉంది. దీన్నే 'సాగర్ మాతా' అని కూడా అంటారు.
- ప్రపంచంలో మూడో ఎత్తయిన శిఖరం కాంచనగంగా (8598మీ.) ఈ శ్రేణిలోనే ఉంది. ఇది సిక్కిం రాష్ట్రంలో ఉంది.
- వీటితోపాటు మరికొన్ని ఎల్తైన శిఖరాలు... మకాలు (8481మీ.), ధవళగిరి (8177మీ.), మనస్లూ (8156మీ.), చోఓయు (8153మీ.). హిమాద్రికి ఉత్తరంగా 'ట్రాన్స్ - హిమాలయ మండలం' ఉంది. ఈ మండలంలో జస్కార్, కారకోరం, లడక్, కైలాస్, కున్లున్, హిందూకుష్, పామీర్ పర్వత శ్రేణులున్నాయి.
- కాశ్మీర్కు వాయవ్యంగా ప్రముఖ 'కారకోరం'పర్వతశ్రేణి ఉంది.
- ఈ శ్రేణిలో ప్రపంచంలో రెండో ఎత్తయిన శిఖరం ఓ2 (గాడ్విన్ ఆస్టిన్) ఉంది. దీని ఎత్తు 8611మీ. ఇది పాక్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్లో ఉంది. దీంతోపాటు ప్రపంచంలో అతి పొడవైన హిమనీ నదం 'సియాచిన్' ఉంది.
- ప్రపంచంలో అతి ఎత్తయిన 'పామీర్ పీఠభూమి'(ప్రపంచ పైకప్పు), ప్రముఖ నదులకు జన్మస్థానమైన 'మానస సరోవరం' కూడా ట్రాన్స్ హిమాలయ మండలంలోనే ఉన్నాయి.
చదవండి: Geography for Groups Exams: భారత నైసర్గిక స్వరూపం... హిమాలయాలు ఎన్ని దేశాల్లో విస్తరించాయి?
మధ్య హిమాలయాలు
వీటికి హిమాచల్, నిమ్న హిమాలయాలు అని కూడా పేర్లు ఉన్నాయి. ఇవి హిమాద్రికి దక్షిణంగా ఉండి అతి దట్టమైన, కఠిన పర్వత వ్యవస్థను కలిగి ఉన్నాయి. వీటి ఎత్తు 1,000 నుంచి 4,500మీ., వెడల్పు 60 నుంచి 80 కి.మీ.
- వీటిలో కాశ్మీర్లోని 'పిర్ పంజాల్ పర్వత శ్రేణి' అతి పొడవైంది(400 కి.మీ.). దీని సగటు ఎత్తు సుమారు 4000 మీ.
- హిమాద్రి, పిర్ పంజాల్ శ్రేణుల మధ్య ప్రఖ్యాతి చెందిన 'కాశ్మీర్ లోయ' ఉంది. ఈ లోయలో ఊలర్, ధాల్ సరస్సులు ఉన్నాయి.
- కృష్ణగంగ, జీలం, చీనాబ్ నదులు పిర్ పంజాల్ పర్వత శ్రేణిని ఖండించుకుంటూ కాశ్మీర్లో ప్రవేశిస్తున్నాయి.
- పిర్పంజాల్ పర్వత శ్రేణిలోని నైరుతి భాగాన్ని 'ధౌల్ధార్ శ్రేణి' అంటారు.
- వేసవి విశ్రాంతి స్థావరాలైన సిమ్లా, కులు, కాంగ్రా లోయలు ఇక్కడే ఉన్నాయి. ఇవి పండ్లతోటలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
- హిమాచల్ పర్వత శ్రేణుల్లో 1500 నుంచి 2000 మీ. ఎత్తులో సిమ్లా, ముస్సోరి, నైనిటాల్, ఛక్రాటి, రాణిఖేట్ వంటి అనేక వేసవి విశ్రాంతి స్థావరాలు ఉన్నాయి.
- ఈ పర్వత శ్రేణిలో సతతహరిత అరణ్యాలకు చెందిన ఓక్, శృంగాకార అడవులు ఉన్నాయి.
- హిమాచల్ ప్రదేశ్, పంజాబ్, నేపాల్ ఈ పర్వత శ్రేణుల్లోనే ఉన్నాయి.
పర్వత పాద హిమాలయాలు
వీటిని శివాలిక్ శ్రేణులు, బాహ్య హిమాలయాలు, హిమాలయ పాదగిరులు అని కూడా అంటారు. ఇవి తక్కువ ఉన్నతి ఉండి హిమాచల్ శ్రేణికి దక్షిణంగా ఉన్నాయి. వీటి ఎత్తు 600 - 1500 మీ.
- ఈ శ్రేణులు జమ్మూ-కాశ్మీర్ నుంచి అరుణాచల్ ప్రదేశ్ వరకు అవిచ్ఛిన్నంగా వ్యాపించి ఉన్నాయి.
- వీటిని జమ్మూ ప్రాంతంలో జమ్మూ కొండలని, అరుణాచల్ప్రదేశ్లో మిస్మి కొండలని అంటారు.
- ఈ కొండలు హిమాలయ నదుల క్రమక్షయం వల్ల ఏర్పడిన ఇసుక, గ్రావెల్, కంగ్లామరేట్ వంటి తృతీయ మహాయుగపు అవక్షేప శిలతో కూడి ఉన్నాయి.
- హిమాచల్ పర్వతాలను, శివాలిక్ కొండలను వేరు చేస్తూ ఉన్న దైర్ఘ్య లోయలను 'డూన్'లు అంటారు.
- డూన్ లోయల్లో ఉత్తరాఖండ్లోని డెహ్రాడూన్, పాట్లిడూన్, జమ్మూలోని కోట్లీడూన్ ప్రముఖమైనవి.
- ఈ కొండలపై ఆయన రేఖా మండల తేమతో కూడిన ఆకురాల్చే అడవులున్నాయి.
చదవండి: Geography Notes for Groups: ఖండ చలనం.. పలక విరూపణ
హిమాలయాలను తూర్పు, పడమరలుగా నాలుగు విభాగాలుగా విభజించవచ్చు. అవి..
1. కశ్మీర్ హిమాలయాలు
2. పంజాబ్ హిమాలయాలు
3. కుమాన్ హిమాలయాలు
4. నేపాల్ హిమాలయాలు
5. అస్సాం హిమాలయాలు
కశ్మీర్ హిమాలయాలు
- ఈ పర్వత భాగం సింధూ నదికి ఉత్తరంగా విస్తరించి ఉంది.
- దీనిలో కారకోరం శ్రేణి, ఓ2 శిఖరం ప్రసిద్ధి చెందినవి. సియాచిన్ హిమనీనదం కూడా ఉంది.
పంజాబ్ హిమాలయాలు
- ఈ పర్వత భాగం 560 కి.మీ. పొడవు కలిగి, సింధూ, సట్లెజ్ నదుల మధ్య విస్తరించి ఉంది.
- ఇందులో జస్కార్, పిర్ పంజాల్ హిమాలయ శ్రేణులు ఉన్నాయి.
చదవండి: Geography: Major Port Towns... తూర్పు తీరంలోని ఏకైక సహజ రేవు పట్టణం?
కుమాన్ హిమాలయాలు
- ఈ పర్వత భాగం 320 కి.మీ. పొడవుతో సట్లెజ్, కాళి నదుల మధ్య విస్తరించి ఉంది.
- హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలు కుమాన్ హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాల్లోనే విస్తరించి ఉన్నాయి.
- గంగోత్రి, యమునోత్రి హిమనీ నదాలు ఈ ప్రాంతంలోనే ఉన్నాయి.
- నందాదేవి(7817మీ.) అనే శిఖరం ఈ శ్రేణుల్లో ఉంది.
నేపాల్ హిమాలయాలు
- ఈ పర్వత భాగం 800 కి.మీ. పొడవు కలిగి ఉంది. ఇది కాళి, టీస్తా నదుల మధ్య విస్తరించింది.
- ప్రధానంగా ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాల్లోనూ,నేపాల్లోనూ విస్తరించింది.
- హిమాలయాల్లో ఎత్తయిన శిఖరాలు 'మౌంట్ ఎవరెస్ట్, కాంచన గంగా, అన్నపూర్ణ మొదలైనవి ఈ శ్రేణిలోనే ఉన్నాయి.
అస్సాం హిమాలయాలు
- ఈ పర్వత భాగం 720 కి.మీ. పొడవు కలిగి, టీస్తా, బ్రహ్మపుత్ర నదుల మధ్య వ్యాపించి ఉంది. ఇది తక్కువ ఎత్తు కలిగి ఉంది.
- ఈ పర్వత శ్రేణులను పూర్వాంచల్ పర్వతాలు అని కూడా అంటారు.
హిమాలయాలు సంవత్సరంలో ఎక్కువ రోజులు మంచుతో కప్పి ఉన్నప్పటికీ జొజిలా (కాశ్మీర్), షిప్పికిలా (హిమాచల్ ప్రదేశ్), నాథూలా (సిక్కిం), బొమ్మిడిలా (అరుణాచల్ ప్రదేశ్) కనుమలు ఎత్తు ప్రాంతంలో ఉన్న ప్రధాన రహదారులుగా విరసిల్లాయి.
చదవండి: Geography Notes for Groups: శిలలు.. ఖనిజాల సమాహారం..!
గతంలో అడిగిన ప్రశ్నలు
- కింది వాటిలో సరైనవి. ఎస్సై-2016)
1) ఎ, సి
2) బి, సి
3) ఎ, బి
4) ఎ, బి, సి
ఎ) హిమాలయాలు తరుణ ముడత పర్వతాలు
బి) అవి టెథిస్ సముద్రం నుంచి పైకి లేపబడ్డాయి.
సి) హిమాలయాలు తూర్పు - పశ్చిమంగా దాదాపు 2400 కి.మీ.ల పొడవుతో విస్తరించి ఉన్నాయి.
- View Answer
- సమాధానం: 4
- హిమాద్రి పర్వత శ్రేణుల సరాసరి ఎత్తు?(ఎస్సై-2016)
1) 5100 మీటర్లు
2) 5500 మీటర్లు
3) 6100 మీటర్లు
4) 6500 మీటర్లు
- View Answer
- సమాధానం: 3
1. కింది వాటిలో సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి. (ఎస్సై-2012)
1) కుమాన్ హిమాలయాలు - ఇండస్, సట్లెజ్ల మధ్య
2) నేపాల్ హిమాలయాలు - కాళి, టీస్తాల మధ్య
3) పంజాబ్ హిమాలయాలు - టీస్తా, బ్రహ్మపుత్రల మధ్య
4) అస్సాం హిమాలయాలు - సట్లెజ్, కాళి మధ్య
- View Answer
- సమాధానం: 2
2. ఉత్తర హిమాలయ పర్వత గోడ పొడవు సుమారుగా? (డిప్యూటీ జైలర్స్ - 2012)
1) 1400 కి.మీ.
2) 3400 కి.మీ.
3) 2400 కి.మీ.
4) 4400 కి.మీ.
- View Answer
- సమాధానం: 3
3. కింది వాటిలో అత్యంత చిన్న వయసు ఉన్న పర్వతం? (డిప్యూటీ జైలర్స్ - 2012)
1) ఆరావళి
2) నీలగిరి
3) హిమాలయాలు
4) వింధ్య
- View Answer
- సమాధానం: 3
4. ప్రపంచంలో అతి ఎత్తయిన శిఖరం ఏది? (కానిస్టేబుల్- 2009)
1) ఓ2
2) ఎవరెస్ట్ శిఖరం
3) కంచన్జంగ్
4) నందాదేవి
- View Answer
- సమాధానం: 2
చదవండి: Geography: Major Port Towns... తూర్పు తీరంలోని ఏకైక సహజ రేవు పట్టణం?
మాదిరి ప్రశ్నలు
1. ప్రసిద్ధి చెందిన కాశ్మీర్ లోయ ఏ ప్రాంతంలో ఉంది?
1) హిమాద్రి - హిమాచల్ల మధ్య
2) హిమాచల్ - శివాలిక్ల మధ్య
3) శివాలిక్ - హిమాద్రి మధ్య
4) హిమాద్రి - పిర్ పంజాల్ల మధ్య
- View Answer
- సమాధానం: 4
2. హిమాలయాల్లోని ఏ భాగంలో శృంగాకార అరణ్యాలు పెరుగుతున్నాయి?
1) హిమాచల్ హిమాలయాల్లో
2) హిమాద్రి హిమాలయాల్లో
3) శివాలిక్ హిమాలయాల్లో
4) హిందూకుష్ పర్వతాల్లో
- View Answer
- సమాధానం: 1
3. 'నాథూలా, జీలప్లా' కనుమలు ఏ రాష్ట్రంలో విస్తరించి ఉన్నాయి?
1) జమ్మూ-కాశ్మీర్
2) ఉత్తరాంచల్
3) సిక్కిం
4) అరుణాచల్ ప్రదేశ్
- View Answer
- సమాధానం: 3
4. 'హిమాలయ పర్వత పాదాలు' అని ఏ భాగాన్ని పిలుస్తారు?
1) శివాలిక్ కొండలు
2) హిమాచల్ హిమాలయాలు
3) ఆరావళి పర్వతాలు
4) జస్కర్ పర్వతాలు
- View Answer
- సమాధానం: 1
5. ఓ2 శిఖరం ఏ పర్వతాల్లో విస్తరించి ఉంది?
1) హిమాలయాలు
2) పూర్వాంచల్ పర్వతాలు
3) కారకోరమ్ పర్వతాలు
4) హిందూకుష్ పర్వతాలు
- View Answer
- సమాధానం: 3
6. ప్రపంచంలో అతి ఎత్తయిన పీఠభూమి?
1) దక్కన్ పీఠభూమి
2) మాల్వా పీఠభూమి
3) పామీర్ పీఠభూమి
4) లావా పీఠభూమి
- View Answer
- సమాధానం: 3
7. ప్రాచీన కాలంలో ఏర్పడిన ఒండలి మైదానాన్ని ఏమంటారు?
1) టెరాయి
2) భంగర్
3) భాబర్
4) ఖాదర్
- View Answer
- సమాధానం: 2
8. సుందర వనాలు ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి?
1) పంజాబ్
2) ఉత్తరప్రదేశ్
3) పశ్చిమ బెంగాల్
4) రాజస్థాన్
- View Answer
- సమాధానం: 3
చదవండి: Geography Notes for Group 1, 2: రాణిగంజ్.. దేశంలోని అతిపెద్ద బొగ్గు క్షేత్రం
9. హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలు ఏ హిమాలయాల్లో విస్తరించి ఉన్నాయి?
1) పంజాబ్ హిమాలయాలు
2) కుమాన్ హిమాలయాలు
3) నేపాల్ హిమాలయాలు
4) అస్సాం హిమాలయాలు
- View Answer
- సమాధానం: 2